Εὕρεσις Τιμίας κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου Προφήτου, προδρόμου καὶ βαπτιστοῦ Ἰωάννη
(24 Φεβρουαρίου)
Όταν ἀποκεφαλίσθηκε ἀπό τόν Ἡρώδη, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, ἡ τίμια κεφαλή αὐτοῦ τοποθετήθηκε μέσα σέ ἀγγεῖο ἀπό ὄστρακο καί κρύφθηκε στήν οἰκία τοῦ Ἡρώδη. Μετά ἀπό πολλά χρόνια, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης φανερώθηκε στό ὄνειρο δύο μοναχῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἀναχωρήσει γιά τά Ἱεροσόλυμα μέ σκοπό νά προσκυνήσουν τόν τάφο τοῦ Κυρίου, ἀγγέλλοντας σέ αὐτούς, ποῦ βρίσκεται ἡ τίμια κεφαλή του. Καί ἐκεῖνοι, ἀφοῦ τήν βρῆκαν, τήν εἶχαν μέ τιμές. Ἀπό αὐτούς τήν παρέλαβε κάποιος κεραμεύς καί τήν μετέφερε στήν πόλη τῶν Ἐμεσηνῶν. Ὅταν ὅμως πέθανε, τήν κληροδότησε στήν ἀδελφή του. Καί ἀπό τότε διαδοχικά περιῆλθε σέ πολλούς, γιά νά καταλήξει στά χέρια κάποιου ἱερομονάχου ἀρειανοῦ πού ὀνομαζόταν Εὐστάθιος καί φύλαξε τήν τίμια κάρα σέ σπήλαιο. Ἀπό ἐκεῖ μεταφέρθηκε, ἐπί Οὐάλεντος (364 – 378 μ.Χ.), στό Παντείχιον τῆς Βιθυνίας μέχρι πού ὁ Θεοδόσιος ὁ Μέγας (379 – 395 μ.Χ.) ἀνεκόμισε αὐτή στό Ἕβδομο τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅπου ἀνήγειρε μέγα καί περικαλλέστατο ναό.
Βέβαια περί τῆς εὑρέσεως τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Προδρόμου ὑπάρχουν καί ἄλλες ἀντιφατικές παραδόσεις. Κατ’ ἄλλη ἐκδοχή ἡ τίμια κάρα εὑρέθηκε στήν Ἔμεσα τό ἔτος 458 μ.Χ., ἐπί βασιλέως Λέοντος Α’ (457 – 474 μ.Χ.), ἐνῷ ἄλλοι δέχονται ὅτι αὐτή εὑρέθηκε τό ἔτος 760 μ.Χ. καί μεταφέρθηκε στό ναό τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου στήν Ἔμεσα. Ἀπό ἐκεῖ μετακομίσθηκε στήν Κωνσταντινούπολη, ἐπί βασιλείας Μιχαήλ Γ’ (842 – 867 μ.Χ.) καί πατριαρχίας Ἰγνατίου.
Περί τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ Τιμίου Προδρόμου βρίσκουμε εἰδήσεις καί σέ διάφορους χρονογράφους. Ὁ Ζωναρᾶς ἀναφέρει ὅτι τό ἔτος 968 μ.Χ. ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς βρῆκε στήν Ἔδεσσα τῆς Μεσοποταμίας «βόστρυχον τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου αἵματι περφυμένον», πού μετακόμισε στήν Κωνσταντινούπολη. Πέντε δέ χρόνια νωρίτερα, κόμισε στήν Κωνσταντινούπολη ἀπό τή Βέροια τῆς Συρίας, περί τόν Ἀπρίλιο τοῦ ἔτους 963 μ.Χ., μέρος τοῦ ἱματίου τοῦ Τιμίου Προδρόμου. Σύμφωνα μέ ἄλλη μαρτυρία ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς βρῆκε στήν Κρήτη «τό ἔνδυμα τοῦ Προφήτου ἐκ τριχῶν καμήλου τυγχάνον καί περί τόν τράχηλον ἠμαγμένον».
Ἡ Σύναξη τῆς εὑρέσεως τῆς Τιμίας Κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου ἐτελεῖτο στό Προφητεῖο του, πού βρισκόταν στήν τοποθεσία τήν ὀνομαζόμενη Φωρακίου.
Ὅσιος Ἔρασμος ἐκ Ρωσίας (24 Φεβρουαρίου)
Ο Ὅσιος Ἔρασμος γεννήθηκε στή Ρωσία ἀπό πλούσιους καί ἐπιφανεῖς γονεῖς. Ὅταν, μία μέρα, κατά τήν διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας, ἄκουσε τόν διάκονο νά προσεύχεται γιά ἐκείνους πού ἀγαποῦν τήν εὐπρέπεια τοῦ οἴκου τοῦ Κυρίου, διέθεσε ὁλόκληρη τήν περιουσία του γιά τήν εὐπρέπιση τοῦ ναοῦ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου τῶν Σπηλαίων τῆς Λαύρας τοῦ Κιέβου. Ἔπειτα ἔγινε καί ὁ ἴδιος μοναχός ἐκεῖ καί ἄρχιζε νά στολίζει τόν ἑαυτό του μέ τίς ἀρετές τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
Ὅμως ὁ διάβολος ἔστησε μία ὀλέθρια παγίδα στόν Ὅσιο. Ὅταν πιά ὅλα τά πλούτη του εἶχαν χρησιμοποιηθεῖ γιά τήν Ἐκκλησία τῆς Παναγίας, ὁ μακάριος Ἔρασμος σκέφθηκε ὅτι μάταια τά ξόδεψε γι’ αὐτό τόν σκοπό καί ὅτι ἔπρεπε νά τά μοιράσει στούς πτωχούς. Ὁ Ὅσιος δέν κατάλαβε πώς οἱ λογισμοί αὐτοί ἦταν πειρασμικοί. Ἔπεσε σέ ἀθυμία καί ἀπόγνωση. Οὔτε οἱ προσπάθειες τοῦ ἡγουμένου, οὔτε ἡ συμπαράσταση καί οἱ συμβουλές τῶν ἀδελφῶν στάθηκαν ἱκανές νά τόν βοηθήσουν καί νά τόν παρηγορήσουν. Ἄρχισε νά ζεῖ ἀπρόσεκτα γιά μοναχό. Σπαταλοῦσε τόν χρόνο τοῦ μοναχικοῦ βίου του ἄσκοπα, χωρίς πνευματικό ἀγῶνα, χωρίς προσευχή, χωρίς ὑπακοή, βυθισμένος στήν ψυχόλεθρη ἀκηδία καί τήν ἀμέλεια.
Ὅταν εἶδαν οἱ πατέρες ὅτι τά λόγια τους ὄχι μόνο δέν τόν ὠφελοῦσαν, ἀλλά τόν ἐρέθιζαν κιόλας, σταμάτησαν πιά νά τοῦ μιλοῦν καί ἄρχισαν νά προσεύχονται. Ὁ φιλάνθρωπος Κύριος δέν ἄφησε νά πᾶνε χαμένοι οἱ προηγούμενοι κόποι καί οἱ ἀρετές τοῦ δούλου Του. Παρεχώρησε, λοιπόν, νά ἀσθενήσει. Ὁ Ὅσιος ἔφθασε στά πρόθυρα τοῦ θανάτου. Γιά ἑπτά ἡμέρες ἦταν ἀναίσθητος, μήν μπορώντας νά πάρει τροφή ἢ νά ἐπικοινωνήσει μέ κανένα. Τήν ὄγδοη ἡμέρα ὁ ἡγούμενος κάλεσε ὅλη τήν ἀδελφότητα γύρω στήν κλίνη του. Ἐκείνη τήν στιγμή ὅμως, ὁ ἑτοιμοθάνατος Ἔρασμος, συνῆλθε, ἀνασηκώθηκε, κάθισε στό κρεβάτι καί εἶπε πρός τούς πατέρες: «Ἀδελφοί, εἶμαι ἁμαρτωλός καί ἔζησα ράθυμα. Ὁ θάνατος μέ βρῆκε ἀμετανόητο. Ἐνῷ ὅμως ὁ διάβολος μέ χαρά περίμενε τό τέλος μου, παρουσιάσθηκαν οἱ Ὅσιοι Πατέρες μας Ἀντώνιος καί Θεοδόσιος καί μοῦ εἶπαν ὅτι προσευχήθηκαν γιά μένα στόν Κύριο. Καί Ἐκεῖνος, σάν πολυεύσπλαχνος, μοῦ χάρισε καιρό μετανοίας. Μετά εἶδα καί τήν Κυρία Θεοτόκο, ἡ ὁποία μοῦ εἶπε ὅτι, ἐπειδή στόλισα τήν Ἐκκλησία της καί τήν πλούτισα μέ ὡραῖες εἰκόνες καί πολύτιμα σκεύη, μεσολάβησε γιά μένα στόν Υἱό της καί σέ τρεῖς ἡμέρες θά μέ πάρει κοντά της, ἐπειδή ἀγάπησα τήν εὐπρέπεια τοῦ οἴκου αὐτῆς».
Ἔτσι, μετά τρεῖς ἡμέρες ὁ Ὅσιος Ἔρασμος, τό ἔτος 1160, κοιμήθηκε εἰρηνικά.